|
- Bogulmalar - Hayvan
ve Böcek Isirmalari - Dolasim
Sistemi - Elektrik Carpmalari - Kirik&Cikik
-Burkulmalar - Sok Nedir? -
Solunum Sistemi - Yara Nedir? - Yarali
Hastaya Uygulanacaklar - Yanik
Nedir? - Zehirlenme Nedir?
ILK YARDIM NEDIR?
Herhangi bir kaza veya yasami tehlikeye düsüren bir durumda,
saglik görevlilerinin yardimi saglanincaya kadar, hayatin kurtarilmasi
ya da durumun kötüye gitmesini önleyebilmek amaci
ile olay yerinde, tibbi araç gereç aranmaksizin, mevcut
araç ve gereçlerle yapilan ilaçsiz uygulamalardir.
Acil tedavi nedir?
Acil tedavi ünitelerinde, hasta/yaralilara doktor ve saglik
personeli tarafindan yapilan tibbi müdahalelerdir.
Ilkyardimci kimdir?
Ilkyardim taniminda belirtilen amaç dogrultusunda hasta
veya yaraliya tibbi araç gereç aranmaksizin mevcut
araç gereçlerle, ilaçsiz uygulamalari yapan
egitim almis kisi ya da kisilerdir.
Ilkyardim ve acil tedavi arasindaki fark
nedir?
Acil tedavi bu konuda ehliyetli kisilerce gerekli donanimla yapilan
müdahale olmasina karsin, ilkyardim bu konuda egitim almis
herkesin olayin oldugu yerde bulabildigi malzemeleri kullanarak
yaptigi hayat kurtarici müdahaledir.
Ilkyardimin öncelikli amaçlari
nelerdir?
* Hayati tehlikeyi ortadan kaldirmak,
* Yasamsal fonksiyonlarin sürdürülmesini saglamak,
* Hasta/yaralinin durumunun. kötülesmesini önlemek,
* Iyilesmeyi kolaylastirmak.
Ilkyardimin temel uygulamalari nelerdir?
Ilkyardim temel uygulamalari Koruma, Bildirme, Kurtarma (KBK) olarak
ifade edilir.
Koruma:
Kaza sonuçlarinin agirlasmasini önlemek için
olay yerinin degerlendirilmesini kapsar. En önemli islem olay
yerinde olusabilecek tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre
olusturmaktir.
Bildirme:
Olay / kaza mümkün oldugu kadar hizli bir sekilde telefon
veya diger kisiler araciligi ile gerekli yardim kuruluslarina bildirilmelidir.
Türkiye'de ilkyardim gerektiren her durumda telefon iletisimleri,
112 acil telefon numarasi üzerinden gerçeklestirilir.
Kurtarma (Müdahale):
Olay yerinde hasta / yaralilara müdahale hizli ancak sakin
bir sekilde yapilmalidir.
112’nin aranmasi sirasinda nelere dikkat edilmelidir?
* Sakin olunmali yada sakin olan bir kisinin aramasi saglanmalidir.
* 112 merkezi tarafindan sorulan sorulara net bir sekilde cevap
verilmelidir;
* Kesin yer ve adres bilgileri verilirken, olayin oldugu yere yakin
bir caddenin yada çok bilinen bir yerin adi verilmelidir,
* Kimin, hangi numaradan aradigi bildirilmelidir,
* Hasta/yarali(lar)in adi ve olayin tanimi yapilmalidir,
* Hasta/yarali sayisi ve durumu bildirilmelidir,
* Eger herhangi bir ilkyardim uygulamasi yapildiysa nasil bir yardim
verildigi belirtilmelidir,
* 112 hattinda bilgi alan kisi, gerekli olan tüm bilgileri
aldigini söyleyinceye kadar telefon kapatilmalidir.
Ilkyardimcinin müdahale ile ilgili
yapmasi gerekenler nelerdir?
* Hasta / yaralilarin durumunu degerlendirmek (ABC) ve öncelikli
müdahale edilecekleri belirlemek
* Hasta/yaralinin korku ve endiselerini gidermek
* Hasta/yaraliya müdahalede yardimci olacak kisileri organize
etmek
* Hasta/yaralinin durumunun agirlasmasini önlemek için
kendi kisisel olanaklari ile gerekli müdahalelerde bulunmak
* Kiriklara yerinde müdahale etmek
* Hasta/yaraliyi sicak tutmak
* Hasta/yaralinin yarasini görmesine izin vermemek
* Hasta/yaraliyi hareket ettirmeden müdahale yapmak
* Hasta/yaralinin en uygun yöntemlerle en yakin saglik kurulusuna
sevkini saglamak (112) (Ancak, agir hasta/yarali bir kisi hayati
tehlikede olmadigi sürece asla yerinden kipirdatilmamalidir.)
Ilkyardimcinin özellikleri nasil
olmalidir?
Olay yeri genellikle insanlarin telasli ve heyecanli olduklari
ortamlardir. Bu durumda ilkyardimci sakin ve kararli bir sekilde
olayin sorumlulugunu alarak gerekli müdahaleleri dogru olarak
yapmalidir. Bunun için bir ilkyardimcida asagidaki özelliklerin
olmasi gerekmektedir:
* Insan vücudu ile ilgili temel bilgilere sahip olmak,
* Önce kendi can güvenligini korumak,
* Sakin, kendine güvenli ve pratik olmak,
* Eldeki olanaklari degerlendirebilmek,
* Olayi aninda ve dogru olarak haber vermek (112’yi aramak),
* Çevredeki kisileri organize edebilmek ve onlardan yararlanabilmek,
* Iyi bir iletisim becerisine sahip olmak.
Hayat kurtarma zinciri nedir?
Hayat kurtarma zinciri 4 halkadan olusur. Son iki halka ileri yasam
destegine aittir ve ilkyardimcinin görevi degildir.
* 1.Halka - Saglik kurulusuna haber verme
* 2.Halka - Olay yerinde yapilan Temel Yasam Destegi
* 3.Halka - Ambulans ekiplerince yapilan müdahaleler
* 4.Halka - Hastane acil servisleridir
Ilkyardimin ABC si nedir?
Bilinç kontrol edilmeli, bilinç kapali ise asagidakiler
hizla degerlendirilmelidir:
* A. Hava yolu açikliginin degerlendirilmesi
B. Solunumun degerlendirilmesi ( Bak-Dinle-Hisset)
C. Dolasimin degerlendirilmesi (Sah damarindan 5 saniye nabiz alinarak
yapilir
Ilkyardim Kâideleri
Dogadaki kazalar ve ilk yardim gerektiren durumlarda en baslica
sorun panige kapilmamaktir. Ne bir doktorun,ne bir ambulansin, ne
de hastane sartlarinin bulunmadigini, en yakin yerlesimden belki
günlerce uzakta oldugunuzu düsündügünüzde,
yüreginizi kaplayan umutsuzluk duygusunu sogukkanlilikla asmali
ve artik otomatige bagladiginiz temel ilkyardim prensiplerini harfiyen
uygulamalisiniz.
1.Ek kazalara meydan vermemek: Sik karsilasilan bir durum, heyecanla
yardima kosanlarin ek kazalara ugramalari, yaralanmalari ve bazen
hayatlarini kaybetmeleridir. Gecenin bir vakti, yardim için
viyadükten atlarken düsenler, arabasini biçimsiz
park ettigi için zincirleme kazalara neden olanlar ve iyi
niyetle kosustururken ezilenler...
Basina tas düsen ya da çig altinda kalan bir dagciya
yardima kosan da ayni felakete ugrayabilecegini unutmamalidir. Keza
suda bogulmakta olan birine dogru yüzen kisi, sayet kendini
karaya baglayan bir ip veya tükendiginde tutunabilecegi bir
tahta parçasi yoksa bogulabilecegini aklinda tutmalidir.
Banyoda baygin yatan yakininiza kosarken, onu zehirleyen tüp
gazdan sizin de etkilenebileceginizi veya yerdeki birine dokunup
kontrol ederken onu çarpan elektrik akiminin size de zarar
verebilecegini hesaba katmalisiniz.
Arama – kurtarma çalismalarina katilanlar da, yardima
giderken kendi yasamlarini sürdürebilecek asgari teçhizata
sahip olmali ve merkezle haberlesme baglantisini koparmamalidir.
2.Yardim istemek: Bazen bir cep telefonu, bazen telsiz, bazen de
üçüncü bir kisi, birazdan anlatacagimiz ilk
yardim uygulamasini, “yardim gelecek” güvencesiyle
daha rahat yapmaniza imkan verir. Unutmayin daha çok insan,
daha etkili yardim ve yaralilarin daha dogru sekilde tasinmasi demektir.
Ilkyardimda kahramanligin yeri yoktur. Ne kadar mükemmel yaparsaniz
yapin, çok zorunlu haller disinda temel ilkyardim uygulamasinin
ilk bes on dakikasinda nefes nefese kalir tükenirsiniz.
3.Dogru degerlendirme yapmak: Bir kazazedeyle karsilastiginizda
zamana karsi yaris baslamis demektir. Sizin burada dakikalarca okudugunuz
uygulamayi saniyeler içinde yapmaniz gerekir.
Kalp – akciger canlandirmasi, kesinlikle kalbi durmus, nefes
almayan bir insana yapilir. Yanlis degerlendirmeyle kalbi çalisan,
nefes alan birine bunu yaparsaniz, o kisiyi öldürebilirsiniz.
Dolayisiyla her türlü girisimden önce kazazedeyi
yerinden oynatmadan, deyim yerindeyse 5 duyunuzu da kullanarak (belki
tat duyusu hariç) ona ne oldugunu anlamaya çalismali
ve burada yazilanlari bazen ayni anda yapmalisiniz.
Kazazedeyle iletisim kurmaya çalismali, "Sana ne oldu,
adin ne?" gibi sözlü uyarilarda bulunmalisiniz. Cevap
varsa isiniz büyük ölçüde kolaylasir.
Ondan elini ayagini oynatmasini isteyin. Böylece omuriliginde
bir yaralanma olup olmadigini anlayabilirsiniz. Özellikle bir
yerden bir yere tasiniyorsa bunu muhakkak bilmeniz gereklidir.
Sözlü uyarilariniza cevap ararken bir elinizi kazazedenin
alnina koyun. Bu sayede suuru bulanik, boyun omurlarinda kirik olabilecek
kazazedenin istemsi hareketlerde bulunmasini ve omurilige zarar
vermesini engelleyebilirsiniz.
Sözlü uyarilariniza cevap alamadiginizda (bazen mantiksiz
sözler söylemesi, sarhos gibi konusmasi, onun beyninde
bir problem oldugunu düsündürmelidir), kontrolünüz
altinda kulak memesine atacaginiz bir çimdik , onun agrili
uyaranlara karsi cevabini ölçmenizi saglar. Cevap yoksa
karsinizda zor bir bilmece var demektir.
Dört duyunuzla degerlendirmeye çalistiginiz kazazedenin
alninda duran elinizin isaret ve bas parmagiyla göz kapaklarini
açip kapatarak, varsa fener isigi yakip söndürerek
isiga reaksiyonunu arastirabilirsiniz. Saglikli bir insanin göz
bebekleri, aynen fotograf makinesinin diyaframi gibi isiga küçülerek
cevap verir. Beynin tümünde veya bir bölümünde
bir problem oldugunda ise bu cevap gerçeklesmez. Morfin (göz
bebekleri küçüktür) ve atropin (göz bebekleri
büyüktür) kullanilmasi gibi çok ender durumlarda
bu cevap farkli olabilir. Yani bir kazazedede gözler kalbin
degil, beynin aynasidir.
Temel kalp – akciger canlandirmasina kazazedenin verecegi
cevabi izlerken, öncelikle göz bebeklerinde isiga karsi
duyarliligin baslamasina ve damarlarda nabzin alinip gögsün
genislemesine dikkat etmelisiniz.
Tüm bunlari yaparken, diger elimizin üç dört
parmagi birden, boynun bir yaninda kalbin çalismasinin göstergesi
olan nabzi almaya çalisacak; gözümüzle kazazedenin
gögsünde hareket olup olmadigini arastirirken kulagimizla
soluk sesini, belki burnumuzla da nefesinin kokusunu hissetmeye
çalisacagiz.
Gögüste bir genisleme yok, cilt morarmaya baslamis (normalde
soluk alip verdiginde insanin cildi pembe beyazdir; cilt renginin
degerlendirmesi bazen koyu renkli insanlarda zor olabilir, o zaman
da dudak iç yüzlerindeki mukozalara bakarak degerlendirme
yapabiliriz), nabiz alamiyorsunuz, fakat kazazedenin vücudu
sicak. Göz bebeklerinde isiga belli belirsiz, minimal bir cevap
var. Artik süratle kalp - akciger canlandirmasina baslayabilirsiniz.
4.Solunum yollarinin devamliligini saglamak: Bunun için
öncelikle agiz ve burunda yabanci bir cisim olup olmadigini
kontrol etmek gerekir. Eger varsa parmaklarimizi kollayarak (suuru
bulanik kazazede parmaklarimizi isirabilir, bir kalemin sapiyla
agiz içinin kontrolünü daha rahat yapabiliriz)
temizleyip alni, boynu destekleyerek, geriye iterek çeneyi
yukari çekmeliyiz.
Tüm bunlari yaparken boyunda ciddi bir hasar olup olmadigini,
ensede nazikçe gezdirecegimiz parmaklarimizla hissetmeye
çalismali, daha iyisi, boyun altina ne olursa olsun, giysilerden
destek yapmaliyiz. Bu destek bazen bir torbaya doldurulacak kum,
toprak dahi olabilir.
Kazazedenin vücudundaki bir anormalligi, saglikli olan kendi
vücudunuzla karsilastirarak en iyi sekilde saptayabilirsiniz
ILK YARDIM KONUSUNDA BILINMESI GEREKENLER
Kaza Ortamini Degerlendirme:
* Kisi kazazedeler arasinda ise öncelikle kendi durumunu gözden
geçirmeli,
* Kisi kendi can güvenligini saglamak için gerekli
önlemleri almali,
* Kisi sakin olmali, telasa kapilmamali,
* Kazayerinde saglik personeli varsa onun talimatlarina uymali
ve ona yardimci olmali
* Ortamda saglik personeli yoksa etkinligi ele alip çevredeki
saglikli kisileri organize etmeli
* Çevrede etkisini sürdüren bir tehlike kaynagi
olup olmadigini degerlendirmeli,
* Trafik kazasi ortaminda yol güvenligini saglayacak isaretlemelerin
yapilmasini saglamali,
* Saglik kurulusu, itfaiye ve polise haber verilmeli,
* Kazazedeler ile sakin yumusak bir sekilde konusmali, onlari yatistirmali
ve sikayetlerini sormali,
* Trafik kazasi ortaminda sigara içilmesini önlemeli,
* Patlama ve zehirlenme tehlikesi olan kaza ortamindan herkesin
uzaklasmasini saglamali
* Patlama ve zehirlenme tehlikesi yoksa kazazedeyi yerinden kipirdatmamali
* Kazazedelerin basindaki merakli toplanmalari önlemeli
* Kaza ortamindaki tüm kazazedelerin durumu hizla degerlendirilmeli
ve kazazedeler için öncelik siralamasi belirlenmeli
* Nakli gereken kazazedeler için nakil organizasyonu saglanmali
* Kaza ve kazazedeler hakkindaki bilgileri kaydetmeli
* Yardim ekibi gelene kadar olay yerini terk etmemeli ve gelen
yardim ekiplerine olay ve kazazedeler hakkindaki bilgiler aktarilmali.
ILK YARDIM IÇIN ECZA DOLABI
Dikkat: Evlerdeki ecza dolaplari, eskimis veya yarim birakilmis
ilaçlarin rastgele dolduruldugu bir kutu olmamalidir. Anne
için doktor tarafindan verilen bir ilaç, ayni maksatla
babaya veya çocuklara verilemez. Kime, nasil bir ilaç
verilecegine ancak doktor karar verebilir. Prospektüsü
kaybolmus, kullanma tarihi geçmis, herhangi bir sebeple yarim
birakilmis ilaçlari asla ecza dolabina koymayiniz. Hele saga
sola hiç koymayiniz. Bir isinize yaramayacagina göre
çöpe atip evden uzaklastiriniz.
ECZA DOLABINDA NELER BULUNMALI?
Bir kaza sirasinda, doktor yetisinceye kadar, kazanin meydana getirdigi
zarari en aza indirmek veya gecikme sonucu vuku bulmasi mümkün
tehlikeleri bertaraf etmek için yapabilecegimiz ilk müdahaleler
gerçekten çok önemlidir. Bu müdahalelerin
neler olabilecegi, kazanin cinsi ve sekline göre, ayri ayri
yeri geldikçe anlasilir bir dille izah edilmistir.
Simdi, ilk yardim sirasinda kullanmak üzere dolabimizda bulunmasi
gereken ilaç ve malzemeyi siralayalim:
* Amonyak (100 cc. lik bir sisede)
* Hind yagi (mushil olarak, 200 cc. lik bir sisede)
* Karbonat veya karbonatli su (antiseptik madde olarak, 200 cc.
lik bir sisede)
* Ipeka surubu (kusturucu olarak, 200 cc. lik bir sisede)
* Tentürdiyot (dezenfektan olarak % 2 lik eriyigi, 100 cc.
lik bir sisede)
* Lastik torba (yarayi soguk veya sicak tutmak için)
* El feneri (göze, kulaga veya nefes yoluna kaçmis cisimleri
görebilmek için)
* Dereceli kap (dezenfektan eriyikleri oranina göre hazirlayabilmek
için kullanilan cc. ölçekli cam kap)
* Çesitli yara ve yanik merhemleri
* Damlalik
* Vücut atesini ölçmek için derece
* Aspirin (bir kutu)
* Dis agrisini dindirici ilaç
* Ates düsürücü surup veya fitiller
* Makas (gaz bezi ve sargi bezi kesmek için)
* Degisik büyüklükte üç adet pens (büyük
cimbiz)
* Bir kutu çengelli igne
* Degisik ebatlarda hazir gaz ve sargi bezleri
* Degisik ebatlarda flasterler (yara bantlari)
NOT: Siseler içinde sakladiginiz sivi ilaçlari ve
dezenfektan maddeleri mutlaka sise üzerine yapistirdiginiz
etiketlerle belli ediniz. Yani her sisenin üzerine bir etiket
yapistirip etikete sisedeki maddenin adini yaziniz
ILKYARDIMDA AMAÇLAR :
1- Hayat kurtarmak
2- Durumunu korumak
3- Sakatliklari önlemek
ILKYARDIMDA 6 SAFHA :
1- Tedbir (Ilkyardimcinin kendisinin ve kazazedenin güvenliginin
saglanmasi)
2- Teshis
3- Tedavi
4- Telekomünikasyon (haberlesme)
5- Triaj (öncelikli kazazedenin belirlenmesi)
6- Tasima
ILKYARDIMCI’ da bulunmasi gereken özellikler :
1- Her zaman tedbirli olmalidir
2- Sogukkanliligini korumalidir
3- Cesaret gösterilerinden ve emin olmadigi uygulamalardan
kaçinmalidir
ILKYARDIM’ da haberlesebilecek telefon
numaralari :
0-232-2777333 DEÜ-Zehir Danisma Merkezi
0-800-3147900 Saglik Bakanligi, Zehir Danisma Merkezi, ücretsiz
hat
110 Itfaiye
112 Ambulans
154 Trafik polisi
155 Polis imdat
156 Jandarma imdat
ECZADOLABINDA bulundurulmasi gereken malzemeler
1- Üçgen sargi bezleri ( 1, 2 , 3, 4) </B></SPAN>
2- Rulo sargi bezleri
3-Steril gazli bezler
4- Flaster
5- Çengelli igneler
6- Pamuk
7- Yara bandlari
8- Antiseptik solüsyonlar (Batikon/Mersol 50 ml/100 ml )
9- Turnike lastigi *
10- Ilkyardim rehberi
11- Agri kesici
ILKYARDIM ÇANTASInda yukaridaki
malzemelere ek olarak bulundurulacaklar :
12- Tebesir
13- Makas
14- Cep feneri
15- Kagit, kalem
16- Boyunluk (servikal kollar)
* Turnike lastigi gerekli degildir; onun yerine, üçgen
sargi bezi, kravat veya herhangi bir kumas parçasini kullanmak
daha uygundur
YASAM ZINCIRI
HAYATTA KALMA HALKALARININ OLUSTURDUGU ZINCIR
Kalbi aniden duran kisinin yasamasini saglayacak birbirine bagli
etkinlikleri kapsayan siralamaya Yasam(hayatta kalma) Zinciri denilmektedir.
Eriskinler için yasam zincirini olusturan bu etkinlikler
sirasiyla:
* Aciliyetin fark edilmesi,
* Acil tip hizmetlerinin(112) haberdar edilmesi,
* Hemen temel yasam destegine baslanmasi,
* K/H nin hemen defibrile edilmesi ve hemen ileri yasam desteginin
uygulanmasidir
Ana
Sayfa
|
